İSTANBUL GÜRÜLTÜ EYLEM PLANI - İSGEP

İSTANBUL GÜRÜLTÜ EYLEM PLANI(İSGEP)

Gürültü Eylem Planı Nedir?

Eylem planları, gerektiğinde gürültü seviyesinin düşürülmesi de dahil olmak üzere gürültü ile ilgili sorunlar ve etkileriyle baş etmek için tasarlanan planlardır.

 

İSGEP Proje Tanıtımı


2015 yılı Aralık ayı itibariyle İstanbul için gürültü haritalarının tamamlanmasının ardından İstanbul Büyükşehir Belediyesi Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı, Çevre Koruma Müdürlüğü olarak İstanbul Gürültü Eyl em Planlarının hazırlığı çalışmalarına başlanmıştır. İstanbul il sınırlarında, Gürültü Yönetim Alanları (GYA) belirlenmiştir.
Gürültü Eylem planlarında Karayolu, Raylı Sistem, Endüstri Tesisleri, Havalimanları için hazırlanması gereken eylem planlarında ilk etapta Karayolu için eylem planları çalışmaları başlatılmış, Avrupa ve Anadolu yakasında belirlenen sorunlu alanlarda İSGEP ekipleri tarafından saha çalışmaları yapılmıştır. Bu çalışmalarda 2013-2014 verileri ile hazırlanan İstanbul Gürültü Haritasının güncellemesi, gürültüye hassas alanlarda maruz kalan insan sayısı, eğitim, kültür ve sağlık alanları ile maruz kalan kişi sayısı gündüz, akşam, gece verilerinin de yer aldığı Gürültü Skoru (PEL_b) ‘ler belirlenerek Gürültü Yönetim Alanları Belirlenmiştir.
Gürültü Yönetim Alanlarının belirlenmesinde en çok şikayetlerin yaşanıldığı, gürültü azaltım tedbirlerinin uygulanmasına uygun ve en fazla memnuniyetin sağlanacağı alanlar belirleyici olmuş ve İstanbul için Karayolu, Raylı Sistem, Endüstri Tesisleri, Havalimanları için eylem planları hazırlanarak ilgili kurumların görüşlerine açılmıştır.

İSGEP Amacı :

Gürültü eylem planı ile giderek daha kalabalıklaşan İstanbul metropolünde yaşayan insanlara gürültüsüz, sakin, huzurlu dolayısıyla daha sağlıklı ve kaliteli bir çevrede huzur içinde yaşamalarını sağlayarak;, gürültüsü ile pik yapmış İstanbulumuzun sessiz, sükûnet dolu bir şehir olarak kaliteli şehirler arasında yer alması amaçlanmaktadır.

İSGEP’in Genel Hedefleri

İstanbul için hazırlanmış olan gürültü haritaları ile, bölgedeki gürültü kaynakları, bu gürültü kaynaklarının sebep olduğu ses basınç seviyeleri, gürültüye maruz kalan kişi sayısı belirlenmiştir. Gürültü sorunu ve gürültünün olumsuz etkileri sayısallaştırılarak gözle görülür işlem yapılır hale getirilmiştir. Hazırlanan haritalarda yer alan veriler üzerinden yapılacak çalışmalar ile hazırlanan Gürültü Eylem Planı şehrin planlama sürecinin önemli bir parçası olacaktır. Hazırlanan Gürültü Eylem Planı şehrin İmar Planı, Trafik Yönetim Planı, İklim Eylem Planı, Çevre Düzeni Planları ile entegre edilerek kent yönetiminde hem hukuksal anlamda hem de içerik bakımından daha kapsamlı bir planlama güvenliğinin sağlanmasına da yardımcı olacaktır. Önemli bir çıktısı da
sorunların en iyi şekilde çözülmesine ve sorun henüz oluşmadan önlenmesinde önemli katkı sağlayacaktır.
Eylem planları ile birlikte, gürültüden kaynaklanan ve ileri aşamalarda çok yüksek masraflara yol açma olasılığı olan birçok anlaşmazlık durumu da en başından önlenebilecektir. Ayrıca, halkın dinlenmesi açısından büyük bir değer taşıyan sessiz alanlar öne çıkarılmakta ve eylem planı kapsamında bu alanlarda alınan kontrol tedbirleriyle olası gürültü artışı önlenerek mevcut sessizlik korunabilmektedir.
Gürültü eylem planı hazırlanırken kamuoyunun bilgilendirilmesi ve katılımı özel bir önem taşımaktadır. Kamu oyununun bilgilendirilmesi aşamasında; vatandaşlar, yerinde edindikleri bilgiler ile ikamet ettikleri çevre şartlarının en iyi şekilde düzenlenmesine katkıda bulunabileceklerdir. Halkın katılımı ile planlama sürecinin şeffaflığı açıkça görülebilmekte ve bu durum önerilen önlemlerin kabul edilebilirliğini arttırmaktadır.
Bu bilgilendirmenin amacı, yetkili makamları gürültü eylem planlarının hazırlanması sürecinde desteklemektir. Hedef, uygun önlemlerin gerekliliğinin kontrol edilmesinden uygulanmasına kadar olan önemli çalışma sürecini bölgede yaşayanlarla paylaşarak sürecin doğru işlenmesini sağlamak, bölgesel konuma uygun çözümler sunmaktır.

İSGEP’in özel hedefleri:

Gürültü eylem planları “gürültü sorunlarını ve gürültünün olumsuz etkilerini” düzenlemeye yönelik hazırlanmaktadır. Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Yönetmeliği (ÇGDYY) 4 üncü maddesi (m) bendi gereğince çevresel gürültü olarak tanımlanan, “Ulaşım araçları, kara yolu trafiği, demir yolu trafiği, hava yolu trafiği, deniz yolu trafiği, açık alanda kullanılan teçhizat, şantiye alanları, sanayi tesisleri, atölye, imalathane, işyerleri ve benzeri ile rekreasyon ve eğlence yerlerinden çevreye yayılan gürültü dahil olmak üzere, insan faaliyetleri neticesinde oluşan zararlı veya istenmeyen açık hava sesleri” kastedilmektedir.
İstanbul Gürültü Eylem Planı, E-5, TEM vb. karayolları, raylı sistemin geçtiği güzergâh veya durak noktaları, Havalimanları ve çevresi ile endüstriyel alanlarının çevresinde bulunan etkilenim alanlarını da kapsadığından; plan kapsamında gürültü azaltımına yönelik önlemlerin başka alanlar için sorun teşkil etmemesi için gerekli önlemlerin alınmasını da sağlamaktadır. Örneğin trafik konusunda önlem amaçlı alınan kararlar farklı bir bölgede trafik yükünün arttırılması sonucunu doğurmamalıdır. Bu nedenle verilerin güncelliği ve alınacak çarpan etkisinin planlarda yer alması önemli bir husustur.
Gürültü eylem planı yatay kesit odaklı bir planlama olup, belediyemizce hazırlanan ve bağlayıcı nitelik taşıyan imar planlarıyla uyum içerisinde olması, İl trafik planlarına, Çevre düzeni planlarına ve Stratejik planların yapım aşamasında gürültü seviyesine ilişkin planlamalarında bu planlara entegre edilmesi ile yerleşim alanları, konaklama yerleri ve kamusal alanlardaki gürültü seviyelerinde hissedilebilir bir iyileşme sağlanması hedeflenmektedir.
Ayrıca Gürültü Eylem Planlarında alınacak gürültü kontrol tedbirleri, ulaşım güvenliği ve İklim Eylem Planı ile ilgili önlemleri de olumlu yönde etkilemesi beklenmektedir.
Örneğin 30 km/s hız uygulanması ile trafiğin çok yoğun olduğu yollarda, gürültü ve hava emisyon değerleri azaltılabilirken, , kazanın şiddetinde de azaltım sağlayacaktır.
İSGEP'in şehir planlamasıyla birleştirilmesi büyük önem taşımaktadır. Günümüzde artan gürültü şikayetlerinin çözümünde birleştirilmiş planların gerekliliği kanıtsanmaz bir gerçeği yansıtmaktadır. Yeni yapılan bir karayolu güzergâhının yakın çevresine yapılan konut alanlarında yol ile ilgili oluşan kötü imaj, yolun konum dezavantajına neden olabildiği gibi bu güzergâhta bulunan konutlara taleplerde azalmanın olmasına, gürültü nedeni ile kişilerin mağduriyeti, artan sağlık harcamaları, ilave önlemlerden kaynaklı maliyetleri de olumsuz yönde etkileyebilmektedir.
İSGEP ile gürültü azaltım planlamasının şehir planlaması ile entegrasyonunda; Çevre planlaması -Kırsal bölge planı - Yeşil alan düzenleme planı - Temiz hava planı- İklim Eylem Planı, Şehrin yapı planlaması - Alan kullanım planlaması, Trafik gelişim planı - Ana karayolu ağı - Park alanları işletme konsepti - Şehir içi yükün azatlım konsepti - Hız konsepti - Toplu taşıma ağı - Bisiklet güzergâh ağı - TIR güzergâhı gelişim planlaması - Ülke gelişim planı - Şehir gelişim planları -Yol yapımı - Toplu taşıma teşviki vb. planlar ayrı bir önem arz etmektedir.
İSGEP da tüm planlama birimlerinin sürece katılımı çalışma yapılan alan özelliği ile sınırlı olup planlama birimlerinin gürültü azatlım planlaması sürecine dahil edilmesinin daha uygun olduğu dikkate alınmalıdır. Uygulanmasına karar verilen önlemlerin etkinliklerinin belirlenebilmesi açısından göstergeler önem taşımaktadır. Bu sebeple; mevcut durumda, planlanmış ve uygulanmış önlemlerin, kentsel çevre üzerindeki etkilerinin değerlendirilmesi, zaman içerisinde kentsel çevre kalitesinin tekrar tekrar kontrol edilmesi ve elde edilen sonuçlardan hedefe odaklı, gerekçeleri belirlenmiş eylem adımlarının ortaya çıkarılması önem arz etmektedir.
Yoğun trafik akışından dolayı oluşması muhtemel hava kirliliğinin önlenmesi ve azaltılması için gerekli olan havayı temiz tutma planlarının hazırlanması, gürültü azaltımı kapsamında faydalanılabilecek sinerjilerin ortaya çıkmasını sağlayacaktır. Böylece, hava kirliliği emisyonunu düşürmek için alınan pek çok önlem aynı zamanda gürültü maruziyetinin azalmasında da önemli rol oynayacaktır.
Örneğin; hasarlı yol kaplaması onarımı hem ince toz yükünün düşürülmesine hem de sürüş gürültüsünün azalmasına neden olur.
Oto park alanlarının genişletilmesi, trafiğe kapalı alanların oluşturulması, kaynak hedef trafiğini azaltabilir ki bu da hava kirliliği ve gürültü maruziyetinin azalmasını olumlu etkileyecektir.

Gürültü Haritalama Nedir?

Gürültü probleminin tespiti için yapılan çalışmalardan biri gürültü haritalamasıdır. Gürültü haritası ile o bölgedeki gürültü kaynakları ve oluşan gürültünün o bölgenin mevcut coğrafi ve mimari özellikleri, nüfus bilgileri vb. özelliklerine bağlı olarak, bölgede bulunan çeşitli gürültü kaynakları sebebiyle karşı karşıya kalınan gürültü maruziyetinin bütüncül değerlendirilmesi ve gürültü maruziyetinin giderilebilmesi amacı ile öngörülerde bulunabilmek amacı ile hazırlanan haritalardır.

 

İSGEP


Karayolu trafiği gürültüsüne karşı önlemler
Trafik idaresi / trafik yönetimi,
Trafik organizasyonu ve yol alanı tasarımı
Hızın azaltılması
Trafiğin sabitleştirilmesi
Yol alanı tasarımı
Taşıt yolu kalitesi
İzolasyon
Ulaşımın çevre dostu taşıtlara yönlendirilmesi / modal – split – etkisi
Toplu taşımaya gürültü fakiri araçların dâhil edilmesi
Kamuoyuna az gürültülü ve çevre dostu sürüş tarzı hakkında bilgi verilmesi

Tren yolu gürültüsüne karşı önlemler
Sessiz araçların dâhil edilmesi
Eski araçların değiştirilmesi
Sürüş pistinin şekillendirilmesi
Ray üzerindeki önlemler (Rayların taşlanması)
Tekerlek üzerindeki önlemler
İzolasyon
Viraj gıcırdamalarına karşı önlemler
Hızın azaltılması
Sürücü eğitimleri
Köprülerin şekillendirilmesi

 


Uçak gürültüsüne karşı önlemler
Hava trafiğinin uluslararası boyutlarda olması nedeniyle hava trafiğiyle ilgili temel düzenlemeler uluslararası düzeylerde getirilir. Düzenlemeler Uluslararası Sivil Hava Yolculuğu – Teşkilatında (ICAO) müzakere edilir ve müteakibinde ulusal hukuka aktarılır.
Bu yüzden geriye çok az eylem olanakları kalmaktadır.
Tekli uçuş güzergâhlarının değiştirilmesi
iniş ve kalkış işlemlerinin daha gürültüsüz olarak seyredilmesi
Gürültüye bağlı iniş faktörlerinin ayrıştırılması
Gece uçuş yasağı

Sanayi ve işyeri gürültüsüne karşı önlemler
Genel olarak ticari tesisler için önemli ölçüde azaltmalar elde edebilecek pek çok sayıda teknik önlemler hizmete sunulmuştur (kısmen çok yüksek maliyetli ve artan masraflı).
Olabilecek önlemler arasında bulunanlar:
Daha sessiz makinelerin ve cihazların kullanılması
Sanayi tesislerinde yüksek sese neden olan mekanizmaların yalıtılarak ve giydirilerek alınan teknik önlemler
İşletme alanında ve bağlantılı ulaşım ağında trafiğin farklı yollara yönlendirilmesi
İşletme akışında getirilen zamansal düzenlemeler, örneğin perakende sektöründe gece mal teslimatının yasaklanması
Ses kaynağı ve etkilenen alıcı arasında oluşan sesin izole edilmesi

 


İstanbul Büyükşehir Belediyesi - Bilgi İşlem Daire Başkanlığı