Hava Kalitesi Ağımız

İstanbul’da modern cihazlarla hava kirliliği ölçümlerine biri Anadolu diğeri Avrupa yakasında olmak üzere 2 adet mobil ölçüm istasyonuyla 1995 yılının Ekim ayında başlanmıştır. Bu mobil araçlarla Avrupa yakasında 19, Anadolu yakasında ise 12 noktada ring yapılarak kirletici parametreler sürekli olarak ölçülmekte idi. 1998 yılında hava kalitesinin daha sağlıklı tespit edilebilmesi için 8 adet daha ölçüm istasyonu kurularak, ölçüm istasyonu sayısı 10’a çıkartılmış ve istasyonlar aşağıdaki gibi sabitlenmiştir.

Ölçülen hava kirleticilerin 15 dakikalık ortalamaları istasyonlardaki bilgisayarlar tarafından otomatik olarak kaydedilmektedir. Sonra bu veriler teknik elemanlarca saatlik ve günlük ortalamalara dönüştürülmektedir. İstasyonlarda toplanan veriler modem vasıtasıyla merkez veri toplama bilgisayarına aktarılmaktadır. Veri aktarımı için kullanılan bilgisayar donanımı, yazılım ve veri iletişim sistemi günlük olarak merkezden ve gereğinde yerinden kontrol edilmektedir. Bunun amacı uygun işletim sisteminin sağlanması ve veri setinin tamlığının teyit edilmesi ve temsil niteliğinin değerlendirilmesidir. Veri dosyalarına iletilen veriler gözden geçirilmekte hatalı veriler fark edilerek düzeltici işlemler uygulanmaktadır.

Tüm istasyonlardan gelen veriler günlük olarak iki ayrı bilgisayar dosyasına aktarılmaktadır. Bunlardan biri orijinal ya da ham veri olarak saklanmakta, diğeri ise gözden geçirilerek düzenlenmekte ve analiz için tam bir veri dosyası oluşturulmaktadır.

Hava Kalitesi Ölçüm cihazları için kalite kontrol ve işletim faaliyetleri, istasyon sıcaklık kontrolleri, otomatik sıfır/ölçüm mesafesi kontrolleri, otomatik günlük veri transferi ve kontrolleri, aylık bakımlar ve gerekli olduğunda program harici bakım ve onarımlar rutin işletmeler kapsamında gerçekleştirilmektedir.

Elde edilen ölçüm sonuçları çeşitli hava kalitesi standartlar ile karşılaştırılmakta, gene hava kalitesine ilişki bir ölçü sağlanmaktadır. Günlük karşılaştırmalar, yüksek kirlilik yayılma seviyeleri doğuran günlerin kritik zaman periyotlarının belirlenmesini sağlamaktadır. Saatlik meteorolojik verilerle kullanılmak suretiyle, bu bilgilerle spesifik kaynaklarda kirlilik azaltım çalışmalarında hedef belirlenmesinde yardımcı olmaktadır.

İSTANBUL HAVA KALİTESİ ÖLÇÜMLERİNİN AMACI

İstanbul halkının, hava kirleticilerine maruziyetinin belirlenmesi, yerleşim ve sanayi bölgelerinde kirletici konsantrasyonların tespiti ve buna yönelik eylem planlarının geliştirilmesi, hava kalitesi konusunda halkın bilgilendirilmesi amacıyla 1998 yılında öncelikli olarak ölçülmesi gereken kirletici parametreler tespit edilmiş, ölçüm istasyonu sayısı 10’a çıkartılarak hava kalitesinin daha sağlıklı ölçülebilmesi amaçlanmıştır.

Ölçülecek kirletici parametrelerin seçiminde en önemli etken İstanbul nüfusunun hızla artması ve çarpık kentleşmeyle birlikte, ısınma dönemi dediğimiz Kasım-Mart ayları arası kullanılan yüksek kükürt, kül ve uçucu madde içerikli kömür kullanımı sonucu ortaya çıkan yanma kaynaklı kirleticiler olan kükürtdioksit, karbonmonoksit ve partikül madde olmuştur.

Ayrıca sanayi ve yerleşim alanlarının, çarpık kentleşmenin doğal bir sonucu olarak iç içe girmesi nedeniyle, bazı bölgelerde sanayi ve trafik kaynaklı kirleticileri tespit etmek amacıyla azotoksitler ve hidrokarbonların ölçülmesi ve buna yönelik olarak tedbirlerin geliştirilmesi planlanmıştır. Aynı zamanda sanayi, trafik ve doğalgazın yaygınlaştırılması ile azotoksitlere bağlı olarak Ozon kirliliğinde artış olacağı düşünülerek biri Anadolu biri de Avrupa yakasında olmak üzere 2 adet Ozon cihazı alınmıştır.

ÖLÇÜM İSTASYONLARIMIZ

 

ÖLÇÜM CİHAZLARIMIZ

 

AF 21M Sülfürdioksit Ölçüm Cihazı

AF21M özellikle düşük konsantrasyonlardaki sülfür oksit için sürekli ölçüm yapan bir cihazdır. Morötesi ışınlarda bulunan flüoresansı ölçüm prensibi olarak kullanır.

Hidrokarbonlardan arındırılmış örnek tepkime odasına ulaşır. Burada, 214 nm'ye odaklanmış mor ötesi ışınlarla örnek radyasyona tabi tutulur. Bu dalga boyu SO2 moleküllerinin emilimi için özeldir. Bu moleküller morötesi spektrumda özel bir flüoresan ortaya çıkarır, çıkışta da optik olarak filtreden geçirilir.

 

AC 31M Kemiluminesans  Azot Oksit Ölçüm Cihazı

Model AC31M ortam havasındaki düşük konsantrasyonla azotmonoksit ve azotdioksit gazlarını ölçmede kullanılan bir cihazdır. Ölçüm prensibi olarak yüksek oksitleme kapasitesine sahip ozon moleküllerinin bulundukları ortamda, azot oksidin sergilediği kimyasal lüminesans özelliği kullanılır.

 

CO 11M Gaz Filtreli Karbon Monoksit Ölçüm Cihazı

CO 11 M normal atmosfer koşullarında ortam havasındaki karbon monoksiti özellikle düşük konsantrasyonlarda ölçmede kullanılan bir cihazdır.  Cihaz, kızılötesi  emilim prensiplerine göre çalışır.

Cihaz kızılötesi emilim prensibine göre çalışır. Gaz örneği teflon filtresinden geçer ve ölçüm odacığına gelir. Kızılötesi ışınlar CO üzerinden geçer. Boş hücrelerden geçerken ışınlar aynen kalır. Yüksek hassasiyetli kızılötesi detektör enerji seviyelerini ölçer. Mikroprosesör CO kontsantrasyonunu ppm yada mg/m3 olarak ekrana yansıtır.

 

O3 41M Mor Ötesi Fotometri Tekniği İle Ozon Ölçüm Cihazı

O341M özellikle düşük konsantrasyonlar için sürekli bir ölçüm cihazıdır. Morötesi emilim prensiplerine göre çalışır. 253.7 manometre dalga boyunda ozonun emilim spektrumu bir maksimum sergiler.

Ozon analizörü UV fotometre teknolojisi kullanmaktadır. Bu yöntem hava örneğini iki akıma ayırmaktadır. Birinci akım değişmemekte, ikinci akım ise ozonu örnrkten ayırmak üzere şartlandırılmaktadır. Bu iki akım bir UV kaynağından geçirilmekte ve fotometre ile ozona özgü (254nm) ışığın dalga boyu ölçülmektedir. Daha sonra bu iki ölçüm kullanılarak hava içindeki ozon konsantrasyonu hesaplanmaktadır.

 

MP 101 M Beta Gauge İle Ölçen PM10 (Toz) Ölçüm Cihazı

Bu cihaz havadaki PM 10 (TOZ) oranının ölçülmesi için kullanılır.

Ağırlığı bilinen parçacıklı malzemeden bir depozit oluşturulur. Bu depozit genelde polikarbonlardan oluşup bir ayar diyaframında değiştirilir. Bu yüzey ağırlığı zamana göre bir sabit olarak kabul edilir. Bu yüzey ağırlığı yüzlerle ifade edilen mikrogram bölü santimetrekaredir ve 1/100 ölçekli hassasiyetle tartılır. Genellikle filtreyle beta ışınlarını yansıtıcı arasına diyafram yerleştirilir. Bu diyafram referans bir değer elde etmek için kullanılır.

Cihaz 15 dakika boyunca dış atmosferden almış olduğu örnek havayı Beta Gauge ile ölçümlere tabi tutar. Bu süre içindeki ölçümlerinin ortalamasını alarak bir sonraki 15 dakikalık ortalamada ppm veya mg/m3 olarak ekrana yansıtır.

 

HC 51M  Alev  İyonizasyonu Yöntemi İle HC Ölçüm Cihazı

Bu cihaz, havadaki metan gazlarının (THC, CH4, nMHC) ölçülmesinde kullanılır. Havadaki hidrokarbonların ölçülebilmesi için analizör alev iyonizasyon alıcısı kullanılır.Karbon molekülleri Hidrojen / Hava karışımının alev ile iyonize edilir. Alev içindeki karbon atomlarının iyonizasyonundan oluşan akım bir elektrometre ile ölçülür. Metan gazlarının hepsi Metan olmayanlardan ayırmak için seçici bir konvertor metan haricindeki hidrokarbonları oksitler. Metan olmayan karbonların konsantrasyonu, toplam hidrokarbon konsantrasyonundan metan konsantrasyonu çıkarılarak bulunur. Organik bileşik analizinde alev iyonizasyon alıcısı  en çok kullanılan yöntemdir. (Flame iyonisation detector)

  

İSTANBUL HAVA KALİTESİ  HEDEFLERİ

İstanbul’un hava kirliliği haritalarının tüm kirletici kaynakları kapsayacak şekilde çıkarılması,

İstanbul sınırları içerisinde 10 noktada izlenen hava kalitesi parametrelerinin (SO2, NOx, O3, CO, PM(partikül madde))’nin yanında VOC (uçucu organik bileşikler), toplam hidrokarbon (THC) ile Benzen, kurşun ve Nikel gibi ağır metal parametrelerinin de ölçülebilmesini sağlayacak şekilde mevcut istasyonların rehabilite edilmesi (eskiyen cihazların yenilenmesi ve yeni cihaz alınması),

5216 sayılı Kanun ile genişleyen İstanbul’umuzun yeni bölgelerinin hava kalitesini karakterize edecek şekilde yeni sabit ve mobil istasyon kurulması,

İstanbul’daki endüstriyel kaynaklı hava kirliliğinin sürekli izlenmesi,

Taşıtlardan kaynaklanan hava kirliliğinin azaltılması çalışmalarına ilgili kurum ve kuruluşlarla birlikte geniş katılım ve etkin bir çalışma sürdürmek, bu amaçla yürütülen projelerin sonuçlandırılmasının sağlanmasıdır.


İstanbul Büyükşehir Belediyesi - Bilgi İşlem Daire Başkanlığı