Çevreci yakıt olarak doğalgazın kullanılması

DOĞALGAZ NEDİR, ÖZELLİKLERİ VE

KAZAN DAİRELERİNDE UYULMASI GEREKEN BAZI KURALLAR

 

 

       I.DOĞAL GAZ NEDİR?

 

Doğal gaz; renksiz, kokusuz, havadan hafif ve ekseriyeti metan olan ve etan, propan, azot... ihtiva eden yanıcı bir gaz karışımıdır. Kolay yanar ve parlar. Tam yanması mavi bir alevle olur. Sistemde gaz kaçağını kontrol etmek için koku sonradan ilave edilmiştir.

Türkiye’de kullanılan doğal gaz daha çok Bağımsız Devletler Topluluğu’ndan boru hatları vasıtasıyla getirilmektedir.

Aşağıda Bağımsız Devletler Topluluğu doğalgazının bileşimleri görülmektedir:

 

BDT Doğalgazının Bileşimleri

            Bileşenler                    Kimyasal               Oranları %

Metan                         CH4                            92

Etan                            C2H6                          5,3

Propan                        C3H8                          1,1

Azot                           N2                              0,6

Karbondioksit            CO2                            0,6

Diğerleri                                 --                     0,4

 

 

Doğalgazın ortalama kalorifik değeri 8788 kcal/kg, yoğunluğu 0,67 kg/m3 dür. Ülkemize doğalgaz yurtdışından gaz halinde borularla daha az  kısmıda sıvılaştırılmış olarak (-160 °C)  tankerlerle getirilmektedir. Şehir şebekelerine ise gaz halinde verilir.

İstanbul’a doğalgaz 7 ana regülatörden giriş yapmaktadır. Bu regülatörlere doğalgaz 70 bar’da verilmekte, regülatör çıkışında ise gazın basıncı 20 bar’a indirilmektedir. Şehir ana taşıyıcılarındaki 20 barlık bu doğalgaz, şehrimizde mevcut yaklaşık 674 adet bölge regülatörüne verilir ve basıncı bu bölge regülatörlerinde 4 bara indirilir. Şehrimiz cadde ve sokaklarında doğalgaz 4 barlık basınçla dolaşır.

Şehir şebekesinden alınan 4 bar basınçlı gaz, bina girişlerindeki regülatörlerinden geçirilerek kullanım yerinin özelliğine göre 21-300 milibardan tüketime sunulur.

Doğal gaz diğer yakıtlara oranla daha temiz bir yakıttır; içerisinde kükürt ve organik kükürt bileşikleri yoktur. Böylece yanma sonucunda kükürtlü gazların atmosferi kirletmesi söz konusu değildir. Ancak yanma sonucu kısmen de olsa Azotoksitleri (NOx) emisyonları söz konusudur.

Ancak, doğalgazın tüketim yerlerinde kullanımı esnasında herhangi bir zehirlenme, patlama gibi olumsuzluklarla karşılaşılmaması için aşağıdaki hususlara ve konuyla ilgili uzman kuruluşumuz olan İGDAŞ’ın Belirlediği Kurallara titizlikle uymak gerekmektedir.

 

      II.DOĞAL GAZIN EMNİYET AÇISINDAN BAZI ÖZELLİKLERİ

 

  1. Doğal gaz renksiz bir gaz karışımıdır. Bu yüzden gözle fark edilmez.
  2. Doğal gaz kokusuzdur. Ancak içensine katılan çürük sarımsak veya yumurta kokusu veren merkaptan türü kimyasal maddeler yardımıyla gaz kaçağı fark edilir.
  3. Doğal gazın yoğunluğu 0.76 kg/m3 olup, havadan hafiftir. Gaz kaçağı olduğunda kazan dairesinde veya kaçağın olduğu mahalde tavanda, merdiven ve havalandırma boşluklarında, çatı aralarında yığılma yapar.
  4. Doğal gaz yapısından ötürü havayla kolayca bir karışım oluşturabilir. Bu nedenle, kapalı alanlarda oluşan gaz kaçakları ciddi tehlikeler yaratabilir. Bulunan kapalı mekânlarda sıcaklığa bağlı olarak oksijen oranı %18 veya %19 un altına düştüğünde boğulma belirtileri başlar ve istenmeyen can kayıpları meydana gelir.
  5. Doğal gazın yanabilmesi için, ortamda yeterli miktarda hava ve doğal gaz karışımı olması gerekir. Karışım oranı bu oranın altında ya da üstünde kalırsa doğal gaz yanmaz.
  6. Doğal gaz, kapalı bir hacimde hava ile % 5- % 15 oranında karıştığı zaman patlayıcı bir özellik alır. Ateş ve kıvılcım gördüğünde patlar.

 

III. DOĞAL GAZIN KULLANILDIĞI KAZAN DAİRELERİNDE UYULMASI    

      GEREKEN KURALLAR

1) Kazan dairesinin bir duvarı mutlaka dış duvar olmalı veya arkasında toprak dolgu bulunmalıdır.

2) Kazan dairesi tavan yüksekliği minimum 2.2 m. olmalıdır.

3) Kapılar kapıcı dairesine veya merdiven boşluklarına doğrudan açılmamalıdır.

4) Kazan dairesine taze hava girişini sağlayacak bir menfez veya hava kanalı ile kirli havayı dışarı atacak bir atık gaz kanalı bulunmalıdır.

5) Kazan dairesi dışında gazı kesecek bir kesme vanası ile kazan dairesinin elektriğini tümüyle kesecek bir ana şalte r bulunmalıdır.

6) Kazan dairesi elektrik tesisatı kıvılcım üretmeyecek şekilde izoleli hale getirilmelidir.

7) Aydınlatma armatürleri tavan seviyesinden 50 cm. aşağıya alınmalıdır. Lambalar gemi tipi koruyuculu muhafaza içine alınmalıdır.

8) Baca kesiti ve çekişi kontrol edilmelidir. Gerekiyorsa bacada yoğuşmayı önleyici tedbirler önceden alınmalıdır.

9) Kazan dairesi kapısı daima içeriden dışarıya doğru açılmalıdır.

10) Kazan dairesi döşemesi, tavanı ve duvarları sağlam ve yanmayan malzemelerden yapılmış olmalıdır.

11) Kazan dairesi için minimum hacim 8 m3 tür.

12) Kazanın arkasındaki duvar ile mesafe en az 50 cm. ol malıdır.

13) Birden fazla kazan varsa aralarında en az 50 cm. mesafe bırakılmalıdır.

14) Kazan dairesi zemininde pis suların atılacağı uygun ağızlar bulunmalıdır.

15) Kazanlar her ay kontrol edilmeli kazan kirliyse kazan temizliği yapılmalıdır.

16) Kazanın bağlı olduğu bacalar yılda bir kez mutlaka temizlenmelidir.
 

DOĞALGAZ YAKMA TESİSLERİNDE KAÇAKLAR, ÖNLEMLER VE İLK YARDIM

 

Doğalgaz tesisatından veya yakma cihazlarından kaynaklanabilecek kaçakların olmaması için; tesisat projeleri belgeli kuruluşlara yaptırılmalı ve doğalgazlı yakma cihazları (soba, kombi, kazan vs... ) satın alınırken standartlara uygun cihazlar olmasına dikkat edilmelidir.

 

  1. Doğalgaz Kaçaklarının Yarattığı Tehlikeler
  2. Doğalgaz sıkıştırılmış yanıcı, parlayıcı bir gazdır. Doğalgaz kaçağı olduğunda genel olarak boğulma, yangın ve patlamalara neden olur. Tam yanma sağlanmaz ve kapalı mekâna karbonmonoksit (CO) gazının sızması veya geri tepmesi durumunda zehirlenmelere ve ölümlere neden olabilir.

 

  1. Doğalgaz renksiz, zehirsiz, havadan hafif, yanıcı, parlayıcı, patlayıcı ve havayla çok iyi karışan bir gaz karışımıdır. Renksiz olduğu için doğalgaz kaçağının farkına varmak zordur. Doğalgaz kaçağı olduğunda yanıcı, parlayıcı ve patlayıcı özelliğinden ötürü can ve mal kayıplarına neden olabilir.

 

  1. Doğalgaz havayla çok iyi karıştığından ve havadan hafif olması nedeniyle; kaçağın olduğu yerden binada aşağıdan yukarıya doğru havalandırma boşluğu, merdiven boşluğu gibi alanlara girip tehlike yaratabilir.

 

  1. Doğalgaz Kaçağı Olduğunda Alınacak Önlemler
  2. Doğalgaz kaçağı olduğunda yetkili kurumlarca hazırlanmış Güvenlik Talimatı'ndaki aşağıdaki kurallara uyulmalıdır:
  • Küresel vana kapatılarak doğalgazın gelişi kesilmelidir.
  • Kapı ve pencereler karşılıklı açılarak ortam havalandırılmalıdır.
  • Hiçbir elektrikli ve/veya elektronik cihazın tuş, düğme ve şalteriyle oynanmamalı. Açık olanlar açık, kapalı olanlar kapalı kalmalıdır. Elektrik düğmeleri ve fişleriyle oynanmamalıdır.
  • Kapı zilleri çalınmamalı, sabit ve mobil telefonlar kullanılmamalıdır.
  • Sigara içilmemeli, çakmak, kibrit ve mum yakılmamalıdır.
  • Bina veya işyeri yöneticisine derhal haber verilmelidir.
  • İldeki Doğalgaz Acil Servisine (İstanbul için Alo 187 gibi) kaçak olduğu anında bildirilmelidir.
  • Doğalgaz kaçağı ve arıza giderilinceye kadar doğalgaz yakma cihazı kesinlikle kullanılmamalıdır.

 

  1. Doğalgazlı yakma cihazlarının bağlı olduğu bacalar kullanıcı ve/veya sorumlularınca ayda bir kez kontrol edilmeli; çürüme, çatlak varsa giderilmeli, bacaların tıkalı olduğu durumlarda ise mutlaka baca temizliği yapılmalıdır.

 

  1. Kullanılan yakma cihazlarının yılda en az bir kez Yetkili Servislerce kontrol ve bakımı yapılmalıdır.

 

Ayrıca, Güvenlik Talimatında yer almamasına rağmen olabilecek tehlikeleri önceden fark edebilmek ve gerekli tedbirleri alabilmek için doğalgazlı yakma sistemlerinin olduğu binalarda Gaz Dedektörlerinin (Doğalgaz Dedektörü ile Karbonmonoksit Dedektörü) kullanılmasında yarar vardır.

 

  1. İlk Yardım ve Haber Verme

Doğalgaz kaçağı, yangın veya gazdan etkilenme olduğunda hemen;

  • İlk Yardım için: Hızır Acil Servis Alo 112'ye gecikmeden telefon edilmelidir.
  • Doğalgaz kaçağı için: Doğalgaz Acil Servisi Alo 187 ye telefon edip durum bildirilmelidir.
  • Yangın için: İtfaiye'ye (Alo 110) telefon edilmelidir.

 

 

 

 

 


İstanbul Büyükşehir Belediyesi - Bilgi İşlem Daire Başkanlığı